Γραφικό

Μνημοσύνη
Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας

Μνημοσύνης δ᾽ ἐξαῦτις ἐράσσατο καλλικόμοιο,
ἐξ ἧς οἱ Μοῦσαι χρυσάμπυκες ἐξεγένοντο
ἐννέα, τῇσιν ἅδον θαλίαι καὶ τέρψις ἀοιδῆς. Ησίοδος, Θεογονία 915-7

ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΣ ΡΟΔΙΟΣ

Ἀργοναυτικά (1.1078-1.1171)


ἐκ δὲ τόθεν τρηχεῖαι ἀνηέρθησαν ἄελλαι
ἤμαθ᾽ ὁμοῦ νύκτας τε δυώδεκα, τοὺς δὲ καταῦθι
1080ναυτίλλεσθαι ἔρυκον. ἐπιπλομένῃ δ᾽ ἐνὶ νυκτί
ὧλλοι μέν ῥα πάρος δεδμημένοι εὐνάζοντο
ὕπνῳ ἀριστῆες πύματον λάχος· αὐτὰρ Ἄκαστος
Μόψος τ᾽ Ἀμπυκίδης ἀδινὰ κνώσσοντας ἔρυντο.
ἣ δ᾽ ἄρ᾽ ὑπὲρ ξανθοῖο καρήατος Αἰσονίδαο
1085πωτᾶτ᾽ ἀλκυονὶς λιγυρῇ ὀπὶ θεσπίζουσα
λῆξιν ὀρινομένων ἀνέμων· συνέηκε δὲ Μόψος
ἀκταίης ὄρνιθος ἐναίσιμον ὄσσαν ἀκούσας.
καὶ τὴν μὲν θεὸς αὖτις ἀπέτραπεν, ἷζε δ᾽ ὕπερθεν
νηίου ἀφλάστοιο μετήορος ἀίξασα·
1090τὸν δ᾽ ὅγε κεκλιμένον μαλακοῖς ἐνὶ κώεσιν οἰῶν
κινήσας ἀνέγειρε παρασχεδόν, ὧδέ τ᾽ ἔειπεν·
«Αἰσονίδη, χρειώ σε τόδ᾽ ἱερὸν εἰσανιόντα
Δινδύμου ὀκριόεντος ἐύθρονον ἱλάξασθαι
μητέρα συμπάντων μακάρων· λήξουσι δ᾽ ἄελλαι
1095ζαχρηεῖς· τοίην γὰρ ἐγὼ νέον ὄσσαν ἄκουσα
ἀλκυόνος ἁλίης, ἥ τε κνώσσοντος ὕπερθεν
σεῖο πέριξ τὰ ἕκαστα πιφαυσκομένη πεπότηται.
ἐκ γὰρ τῆς ἄνεμοί τε θάλασσά τε νειόθι τε χθών
πᾶσα πεπείρανται νιφόεν θ᾽ ἕδος Οὐλύμποιο·
1100καί οἱ, ὅτ᾽ ἐξ ὀρέων μέγαν οὐρανὸν εἰσαναβαίνῃ,
Ζεὺς αὐτὸς Κρονίδης ὑποχάζεται. ὣς δὲ καὶ ὧλλοι
ἀθάνατοι μάκαρες δεινὴν θεὸν ἀμφιέπουσιν.»
ὣς φάτο· τῷ δ᾽ ἀσπαστὸν ἔπος γένετ᾽ εἰσαΐοντι.
ὤρνυτο δ᾽ ἐξ εὐνῆς κεχαρημένος, ὦρσε δ᾽ ἑταίρους
1105πάντας ἐπισπέρχων, καί τέ σφισιν ἐγρομένοισιν
Ἀμπυκίδεω Μόψοιο θεοπροπίας ἀγόρευεν.
αἶψα δὲ κουρότεροι μὲν ἀπὸ σταθμῶν ἐλάσαντες
ἔνθεν ἐς αἰπεινὴν ἄναγον βόας οὔρεος ἄκρην.
οἳ δ᾽ ἄρα λυσάμενοι Ἱερῆς ἐκ πείσματα πέτρης
1110ἤρεσαν ἐς λιμένα Θρηίκιον· ἂν δὲ καὶ αὐτοί
βαῖνον, παυροτέρους ἑτάρων ἐν νηὶ λιπόντες.
τοῖσι δὲ Μακριάδες σκοπιαὶ καὶ πᾶσα περαίη
Θρηικίης ἐνὶ χερσὶν ἑαῖς προυφαίνετ᾽ ἰδέσθαι·
φαίνετο δ᾽ ἠερόεν στόμα Βοσπόρου ἠδὲ κολῶναι
1115Μύσιαι· ἐκ δ᾽ ἑτέρης ποταμοῦ ῥόος Αἰσήποιο
ἄστυ τε καὶ πεδίον Νηπήιον Ἀδρηστείης.
ἔσκε δέ τι στιβαρὸν στύπος ἀμπέλου ἔντροφον ὕλῃ,
πρόχνυ γεράνδρυον· τὸ μὲν ἔκταμον, ὄφρα πέλοιτο
δαίμονος οὐρείης ἱερὸν βρέτας· ἔξεσε δ᾽ Ἄργος
1120εὐκόσμως, καὶ δή μιν ἐπ᾽ ὀκριόεντι κολωνῷ
ἵδρυσαν φηγοῖσιν ἐπηρεφὲς ἀκροτάτῃσιν,
αἵ ῥά τε πασάων πανυπέρταται ἐρρίζωνται.
βωμὸν δ᾽ αὖ χέραδος παρενήνεον· ἀμφὶ δὲ φύλλοις
στεψάμενοι δρυΐνοισι θυηπολίης ἐμέλοντο
1125Μητέρα Δινδυμίην πολυπότνιαν ἀγκαλέοντες,
ἐνναέτιν Φρυγίης, Τιτίην θ᾽ ἅμα Κύλληνόν τε,
οἳ μοῦνοι πολέων μοιρηγέται ἠδὲ πάρεδροι
Μητέρος Ἰδαίης κεκλήαται, ὅσσοι ἔασιν
Δάκτυλοι Ἰδαῖοι Κρηταιέες, οὕς ποτε νύμφη
1130Ἀγχιάλη Δικταῖον ἀνὰ σπέος ἀμφοτέρῃσιν
δραξαμένη γαίης Οἰαξίδος ἐβλάστησεν.
πολλὰ δὲ τήνγε λιτῇσιν ἀποστρέψαι ἐριώλας
Αἰσονίδης γουνάζετ᾽ ἐπιλλείβων ἱεροῖσιν
αἰθομένοις· ἄμυδις δὲ νέοι Ὀρφῆος ἀνωγῇ
1135σκαίροντες βηταρμὸν ἐνόπλιον εἱλίσσοντο,
καὶ σάκεα ξιφέεσσιν ἐπέκτυπον, ὥς κεν ἰωή
δύσφημος πλάζοιτο δι᾽ ἠέρος, ἣν ἔτι λαοί
κηδείῃ βασιλῆος ἀνέστενον· ἔνθεν ἐσαιεί
ῥόμβῳ καὶ τυπάνῳ Ῥείην Φρύγες ἱλάσκονται.
1140ἣ δέ που εὐαγέεσσιν ἐπὶ φρένα θῆκε θυηλαῖς
ἀνταίη δαίμων· τὰ δ᾽ ἐοικότα σήματ᾽ ἔγεντο.
δένδρεα μὲν καρπὸν χέον ἄσπετον, ἀμφὶ δὲ ποσσίν
αὐτομάτη φύε γαῖα τερείνης ἄνθεα ποίης.
θῆρες δ᾽ εἰλυούς τε κατὰ ξυλόχους τε λιπόντες
1145οὐρῇσιν σαίνοντες ἐπήλυθον. ἣ δὲ καὶ ἄλλο
θῆκε τέρας· ἐπεὶ οὔτι παροίτερον ὕδατι ναῖεν
Δίνδυμον· ἀλλά σφιν τότ᾽ ἀνέβραχε διψάδος αὔτως
ἐκ κορυφῆς ἄλληκτον. Ἰησονίην δ᾽ ἐνέπουσιν
κεῖνο ποτὸν κρήνην περιναιέται ἄνδρες ὀπίσσω.
1150καὶ τότε μὲν δαῖτ᾽ ἀμφὶ θεᾶς θέσαν οὔρεσιν Ἄρκτων,
μέλποντες Ῥείην πολυπότνιαν· αὐτὰρ ἐς ἠῶ
ληξάντων ἀνέμων νῆσον λίπον εἰρεσίῃσιν.
ἔνθ᾽ ἔρις ἄνδρα ἕκαστον ἀριστήων ὀρόθυνεν,
ὅστις ἀπολλήξειε πανύστατος. ἀμφὶ γὰρ αἰθήρ
1155νήνεμος ἐστόρεσεν δίνας, κατὰ δ᾽ εὔνασε πόντον.
οἳ δὲ γαληναίῃ πίσυνοι ἐλάασκον ἐπιπρό
νῆα βίῃ· τὴν δ᾽ οὔ κε διὲξ ἁλὸς ἀίσσουσαν
οὐδὲ Ποσειδάωνος ἀελλόποδες κίχον ἵπποι.
ἔμπης δ᾽ ἐγρομένοιο σάλου ζαχρηέσιν αὔραις,
1160αἳ νέον ἐκ ποταμῶν ὑπὸ δείελον ἠερέθονται,
τειρόμενοι καὶ δὴ μετελώφεον· αὐτὰρ ὃ τούσγε
πασσυδίῃ μογέοντας ἐφέλκετο κάρτεϊ χειρῶν
Ἡρακλέης, ἐτίνασσε δ᾽ ἀρηρότα δούρατα νηός.
ἀλλ᾽ ὅτε δὴ Μυσῶν λελιημένοι ἠπείροιο
1165Ῥυνδακίδας προχοὰς μέγα τ᾽ ἠρίον Αἰγαίωνος
τυτθὸν ὑπὲκ Φρυγίης παρεμέτρεον εἰσορόωντες,
δὴ τότ᾽ ἀνοχλίζων τετρηχότος οἴδματος ὁλκούς
μεσσόθεν ἆξεν ἐρετμόν. ἀτὰρ τρύφος ἄλλο μὲν αὐτός
ἄμφω χερσὶν ἔχων πέσε δόχμιος, ἄλλο δὲ πόντος
1170κλύζε παλιρροθίοισι φέρων. ἀνὰ δ᾽ ἕζετο σιγῇ
παπταίνων· χεῖρες γὰρ ἀήθεον ἠρεμέουσαι.


Ο Ιάσων προσφέρει θυσίαν εις την Κυβέλην επί του όρους Δινδύμου.

Και τότ᾽ εδώ μπόρες κακές ανέμων σηκωθήκαν
μέρες και νύχτες δώδεκα μαζί, κι εκείνους πάλι
1080 να ταξιδέψουν μπόδιζαν· και τη νυχτιά την άλλη
όλοι κοιμόνταν τώρα πια δεμένοι από τον ύπνο
οι ήρωες στην κλίνη τους· και ξύπνησεν ο Μόψος
ο Αμπυκίδης κι ο Άκαστος απ᾽ το βαρύ τον ύπνο·
κι απάνωθε από το ξανθό κεφάλι του Αισονίδη
1085 πετούσε αλκυόνα, που ᾽κραζεν η λυγερή φωνή της
των σηκωμένων άνεμων το πάψιμο· κι ο Μόψος
την καλοσήμαντη φωνή κατάλαβεν αμέσως
του όρνιου της ακροθαλασσιάς· κι αυτό ο θεός κατόπι
το ᾽διωξε και το κάθισε απ᾽ τ᾽ άφλαστα από πάνω
του καραβιού, όταν μ᾽ ορμήν επέταξε του ψήλου·
1090 κι αυτόν σε δέρμα μαλακό προβάτου πλαγιασμένον
κινάει κι ευτύς τονε ξυπνά κι αυτά τού λέει τα λόγια.
«Πρέπει, Αισονίδη, ν᾽ ανεβείς σε τούτο τ᾽ άγιο απάνω
του απότομου του Δίνδυμου για να παρακαλέσεις
την ομορφόθρονη των θεών μητέρα· και θα πάψουν
1095 οι ορμητικές οι θύελλες· γιατί εγώ τώρα μόλις
μια τέτοιαν άκουσα φωνήν απ᾽ του γιαλού αλκυόνα,
που σαν κοιμόσουν πάνωθε τριγύρω σου πετώντας,
γι᾽ αυτά έλεγε το καθετί· γιατί όλ᾽ αυτά κρεμιόνται
απ᾽ τη θεά και θάλασσα κι ανέμοι κι ως τα βάθη
1100 η γης όλη κι ο Όλυμπος ο χιονισμένος· κι όταν
απ᾽ το βουνό στον αψηλό τον ουρανό ανεβαίνει,
του Κρόνου ο γιος, ο Δίας αυτός, παραμερίζει· κι έτσι
κι οι άλλοι αθάνατοι τη θεά τη φοβερή τιμάνε.»
Έτσ᾽ είπε, και σαν άκουσε τον λόγο τον εδέχτη·
κι από την κλίνη με χαρά σηκώθη, και τους φίλους
1105 όλους σηκώνει βιαστικά, και σαν εσηκωθήκαν
τους είπε τα μαντέματα του Μόψου τ᾽ Αμπυκίδη.
Οι νιότεροι από τα μαντριά βγάλαν ευτύς τα βόδια
και στου βουνού την κορυφή την όρθια τ᾽ ανεβάζαν.
Κι οι άλλοι σαν λύσαν τα σκοινιά από τον Άγιο βράχο
1110 ελάμναν για το θρακικό λιμάνι· κι ανεβήκαν
κι αυτοί· κι αφήσαν λιγοστούς συντρόφους μες στο πλοίο.
Κι οι Μακριάδες κορυφές, κι όλη από πέρα η Θράκη
προβάλλαν μπρος στα χέρια των και την εβλέπαν όλη,
και φαίνοταν του Βόσπορου τ᾽ ανταριασμένο στόμα
1115 και της Μυσίας οι πλαγιές· και πίσω τους του Αισήπου
το ρέμα, και της Νήπειας ο κάμπος κι η Αδράστεια.
Κι ήταν αμπελοκούτσουρο γερό μέσα στο δάσος
θρεμμένο και παμπάλαιο· το κόψαν για να κάνουν
τ᾽ άγαλμα τ᾽ άγιο της θεάς που ᾽ν᾽ στο βουνό, κι ο Άργος
1120 ωραία το πελέκησε, και σε τραχύ ένα λόφο
το στήσανε· κι από δεντρά ψηλά ηταν σκεπασμένο
π᾽ απ᾽ όλα τ᾽ άλλα πιο ψηλά εκεί ηταν ριζωμένα·
κι από λιθάρια και πηλό χτίζαν βωμό· και γύρω
με δρυόφυλλα τον σκέπαζαν και φρόντιζαν θυσία
1125 καλώντας τη Δινδύμια τη σεβαστή μητέρα,
που στη Φρυγία κατοικεί, και τον Τιτίο μαζί της
και Κυλληνό, που μόνο αυτοί είναι αρχηγοί των άλλων,
και της Μητέρας πάρεδροι λεγόνταν της Ιδαίας,
όσοι Ιδαίοι Δάκτυλοι από την Κρήτη υπάρχουν,
1130 που η Αγχιάλη κάποτε τους γέννησε η νεράιδα
μέσα στης Δίκτης τη σπηλιά χτυπώντας με τα δυο της
τα χέρια της κάτω τη γη, τη γη της Οιαξίδας.
Και παρακάλαγε πολύ μ᾽ ευχές ο Αισονίδης
τις μπόρες ν᾽ αποδιώξει αυτή, κι άλειφεν ως καιγόνταν
τα σφάγια· κι όλοι μαζί στη διαταγή του Ορφέα
1135 πηδώντας, τον πολεμικό χορό στριφογυρίζαν,
και στις ασπίδες τα σπαθιά χτυπήσαν, και σκορπίσαν
στον άνεμο τους στεναγμούς τους άσκημους, που ο κόσμος
απ᾽ την κηδεία του βασιλιά ακόμ᾽ αναστενάζαν.
Γι᾽ αυτό με στριφογύρισμα χορού και χτύπο ακόμα
τη Ρέα οι Φρύγες τη θεά πάντα παρακαλούνε.
1140 Κι εκείνη τις ευλαβικές επρόσεξε θυσίες
η σπλαχνική κι έδειξ᾽ ευτύς σημάδια ταιριασμένα.
Τα δέντρα ρίχναν άφθονο καρπό, κι από τα πόδια
η γη κάτω ξεφύτρωνε χλόης λεπτής λουλούδια·
και τις φωλιές των τα θεριά και λαγκαδιές αφήσαν
1145 κι ήρθαν κουνώντας τις ουρές· κι ακόμα κι άλλο θαύμα
έδειξε· γιατί πιο μπροστά νερό δεν είχε διόλου
το Δίνδυμο· μόνο σ᾽ αυτές τότ᾽ έτσι ξεπετάχτη
ατέλειωτο από την ξερή κορφή· και το καλούνε
οι κάτοικοι αυτό το νερό, του Ιάσονα η βρύση.
1150 Και τότε στρώσαν στο βουνό της θεάς των Άρκτων δείπνο,
τη Ρέα την πολυσέβαστη ψάλλοντας· την αυγούλα
πέσαν οι ανέμοι κι έφυγαν λάμνοντας απ᾽ τη νήσο.
Κάθ᾽ ήρωας φιλότιμος παρακινιόταν τότε
ποιός θα κουράζοταν στερνός· γιατί η καλοκαιρία
1155 ησύχασε τα κύματα, και κοίμισε τον πόντο·
κι απ᾽ τη γαλήνη εκείνοι δα αναγκασμένοι ελάμναν
το πλοίο εμπρός με δύναμη· και στο γιαλό ως πετούσε
ούτε και τ᾽ ανεμόποδα τ᾽ άλογα δεν το φτάναν
του Ποσειδώνα· μ᾽ όλα αυτά απ᾽ άσκημ᾽ αγεράκια
γινόταν φουσκοθαλασσιά, π᾽ απ᾽ τα ποτάμια βγαίναν
1160 το δείλι, και κουράστηκαν κι όλο βαριά ανασαίναν.
Κι ενώ μ᾽ όλα τα δυνατά κοπιάζαν, τους περνούσε
με των χεριών τη δύναμη όλους ο Ηρακλέας·
και τράνταζε του καραβιού τα ταιριασμένα ξύλα.
Μα σαν τη χώρα των Μυσών γυρεύοντας, το στόμα
1165 του Ρυνδακού και τον ψηλό του Αιγαίωνα τον τάφο
κοιτώντας ξεπερνούσανε πιο πέρ᾽ απ᾽ τη Φρυγία,
σπρώχνοντας τότε ο Ηρακλής, τ᾽ αγριεμένο κύμα
σπάει απ᾽ τη μέση το κουπί· κι αυτός το ᾽να κομμάτι
κρατώντας στα δυο χέρια του πέφτει στο πλάι, και τ᾽ άλλο
1170 το σέρνανε τα κύματα· κι αυτός ξανακαθίζει
αμίλητος τα μάτια του ρίχνοντας τρίγυρά του·
γιατί ήταν ασυνήθιστα τα χέρια να ησυχάζουν.