Γραφικό

Μνημοσύνη
Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας

Μνημοσύνης δ᾽ ἐξαῦτις ἐράσσατο καλλικόμοιο,
ἐξ ἧς οἱ Μοῦσαι χρυσάμπυκες ἐξεγένοντο
ἐννέα, τῇσιν ἅδον θαλίαι καὶ τέρψις ἀοιδῆς. Ησίοδος, Θεογονία 915-7

ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΣ ΡΟΔΙΟΣ

Ἀργοναυτικά (1.402-1.449)


ἔνθεν δ᾽ αὖ λάιγγας ἁλὸς σχεδὸν ὀχλίζοντες
νήεον αὐτόθι βωμὸν ἐπάκτιον, Ἀπόλλωνος,
Ἀκτίου Ἐμβασίοιό τ᾽ ἐπώνυμον· ὦκα δὲ τοίγε
405φιτροὺς ἀζαλέης στόρεσαν καθύπερθεν ἐλαίης.
τείως δ᾽ αὖτ᾽ ἀγέληθεν ἐπιπροέηκαν ἄγοντες
βουκόλοι Αἰσονίδαο δύω βόε. τοὺς δ᾽ ἐρύσαντο
κουρότεροι ἑτάρων βωμοῦ σχεδόν. οἳ δ᾽ ἄρ᾽ ἔπειτα
χέρνιβά τ᾽ οὐλοχύτας τε παρέσχεθον. αὐτὰρ Ἰήσων
410εὔχετο κεκλόμενος πατρώιον Ἀπόλλωνα·
«κλῦθι, ἄναξ Παγασάς τε πόλιν τ᾽ Αἰσωνίδα ναίων,
ἡμετέροιο τοκῆος ἐπώνυμον, ὅς μοι ὑπέστης
Πυθοῖ χρειομένῳ ἄνυσιν καὶ πείραθ᾽ ὁδοῖο
σημανέειν. αὐτὸς γὰρ ἐπαίτιος ἔπλευ ἀέθλων.
415αὐτὸς νῦν ἄγε νῆα σὺν ἀρτεμέεσσιν ἑταίροις
κεῖσέ τε καὶ παλίνορσον ἐς Ἑλλάδα. σοὶ δ᾽ ἂν ὀπίσσω
τόσσων, ὅσσοι κεν νοστήσομεν, ἀγλαὰ ταύρων
ἱρὰ πάλιν βωμῷ ἐπιθήσομεν· ἄλλα δὲ Πυθοῖ,
ἄλλα δ᾽ ἐς Ὀρτυγίην ἀπερείσια δῶρα κομίσσω.
420νῦν δ᾽ ἴθι, καὶ τήνδ᾽ ἡμίν, Ἑκηβόλε, δέξο θυηλήν,
ἥν τοι τῆσδ᾽ ἐπίβαθρα χάριν προτιθείμεθα νηός
πρωτίστην· λύσαιμι δ᾽, ἄναξ, ἐπ᾽ ἀπήμονι μοίρῃ
πείσματα σὴν διὰ μῆτιν· ἐπιπνεύσειε δ᾽ ἀήτης
μείλιχος, ᾧ κ᾽ ἐπὶ πόντον ἐλευσόμεθ᾽ εὐδιόωντες.»
425ἦ, καὶ ἅμ᾽ εὐχωλῇ προχύτας βάλε. τὼ δ᾽ ἐπὶ βουσίν
ζωσάσθην, Ἀγκαῖος ὑπέρβιος Ἡρακλέης τε.
ἤτοι ὃ μὲν ῥοπάλῳ μέσσον κάρη ἀμφὶ μέτωπα
πλῆξεν, ὃ δ᾽ ἀθρόος αὖθι πεσὼν ἐνερείσατο γαίῃ·
Ἀγκαῖος δ᾽ ἑτέροιο κατὰ πλατὺν αὐχένα κόψας
430χαλκείῳ πελέκει κρατεροὺς διέκερσε τένοντας·
ἤριπε δ᾽ ἀμφοτέροισι περιρρηδὴς κεράεσσιν.
τοὺς δ᾽ ἕταροι σφάξαν τε θοῶς, δεῖράν τε βοείας,
κόπτον, δαίτρευόν τε, καὶ ἱερὰ μῆρ᾽ ἐτάμοντο,
κὰδ δ᾽ ἄμυδις τάγε πάντα καλύψαντες πύκα δημῷ
435καῖον ἐπὶ σχίζῃσιν· ὁ δ᾽ ἀκρήτους χέε λοιβάς
Αἰσονίδης, γήθει δὲ σέλας θηεύμενος Ἴδμων
πάντοσε λαμπόμενον θυέων ἄπο τοῖό τε λιγνύν
πορφυρέαις ἑλίκεσσιν ἐναίσιμον ἀίσσουσαν·
αἶψα δ᾽ ἀπηλεγέως νόον ἔκφατο Λητοΐδαο·
440«ὑμῖν μὲν δὴ μοῖρα θεῶν χρειώ τε περῆσαι
ἐνθάδε κῶας ἄγοντας· ἀπειρέσιοι δ᾽ ἐνὶ μέσσῳ
κεῖσέ τε δεῦρό τ᾽ ἔασιν ἀνερχομένοισιν ἄεθλοι.
αὐτὰρ ἐμοὶ θανέειν στυγερῇ ὑπὸ δαίμονος αἴσῃ
τηλόθι που πέπρωται ἐπ᾽ Ἀσίδος ἠπείροιο.
445ὧδε κακοῖς δεδαὼς ἔτι καὶ πάρος οἰωνοῖσιν
πότμον ἐμὸν πάτρης ἐξήιον, ὄφρ᾽ ἐπιβαίην
νηός, ἐυκλείη δὲ δόμοις ἐπιβάντι λίπηται.»
ὣς ἄρ᾽ ἔφη· κοῦροι δὲ θεοπροπίης ἀίοντες
νόστῳ μὲν γήθησαν, ἄχος δ᾽ ἕλεν Ἴδμονος αἴσῃ.


Ίδρυσις βωμού Επακτίου Απόλλωνος και μαντεία Ίδμονος.

Ύστερα πάλι στο γιαλό κοντά μαζεύαν πέτρες
και χτίζανε τ᾽ Απόλλωνα βωμό μες στ᾽ ακρογιάλι
και τον ελέγαν Άκτιο κι Εμβάσιο· κι αμέσως
405 με κούτσουρα ξερής ελιάς τον στρώσαν από πάνω.
Κι απ᾽ το κοπάδι εφτάσανε φέρνοντας οι βουκόλοι
του Αισονίδη βόδια δυο· και τα τραβήξαν τότε
οι νιότεροι απ᾽ τους σύντροφους προς το βωμό· κατόπι
έφεραν χερονίψιμο, κριθάρια· κι ο Ιάσων
410 στον πατρικό του Απόλλωνα εφώναξε κι ευχήθη.
«Άκου με Συ, που κατοικείς στις Παγασές την πόλη,
κι αυτήνε που ᾽χει του γονιού τ᾽ όνομα του δικού μου,
την Αισονίδα, βασιλιά, Συ, που σε μέ υποσχέθης,
σαν μαντευόμουν στην Πυθώ, επιτυχιά, και τέλος
του δρόμου πως θα μου ᾽δειχνες. Γιατ᾽ ήσουν Συ η αιτία.
415 Το πλοίο τώρα οδήγα Εσύ, μ᾽ άβλαφτους τους συντρόφους
κι εκεί να πάει κι εδώ να ᾽ρθει· κι όσοι θα ᾽ρθούμε πίσω,
τόσα λαμπρά σφαχτά βοδιών απάνω στο βωμό Σου
θα βάλουμε· και στην Πυθώ πάλι άλλα θενα στείλω·
κι άλλα θα στείλω αμέτρητα στην Ορτυγία δώρα.
420 Και τώρα έλα, Μακρόβολε, κι αυτή μας τη θυσία
δέξου, που Σου προσφέρουμε ναύλα του πλοίου ετούτου
πρώτα· κι ας λύσω, βασιλιά, με μοίρα δίχως βλάβη
απ᾽ τη βουλή Σου τα σκοινιά, κι άνεμος ας φυσήξει
γλυκός, που με καλόν καιρό τον πόντο να περνάμε.»
425 Έτσ᾽ είπε και με την ευχή ρίχνει κριθές· κι αμέσως
σηκώθηκαν ο Ηρακλής κι ο δυνατός Αγκαίος.
Κι ο πρώτος με το ρόπαλο χτυπά μες στο κεφάλι
στο μέτωπο και πέφτει αυτό, και καταγής σωριάστη·
κι ο Αγκαίος τ᾽ άλλο στον πλατύ το σβέρκο το χτυπάει
430 μ᾽ ένα πελέκι χάλκινο και του ᾽κοψε τα νεύρα
τα δυνατά· και με τα δυο κέρα γκρεμίστη κάτω·
κι οι σύντροφοί των τα ᾽σφαξαν γοργά, γδάραν το δέρμα,
τα κόψανε, τα λιάνισαν και τα μεριά χωρίσαν,
κι όλα μαζί σαν τα ᾽κρυψαν γύρω με παχιά μπόλια,
435 σε σκίζες τα ᾽καιγαν· λοιβές έχυνε ο Αισονίδης
δίχως νερό· κι ο Ίδμονας χαιρότανε θωρώντας
απ᾽ την θυσία τον καπνό, και φλόγες απ᾽ αυτήνε
με πορφυρά γυρίσματα καλές να ξεπηδούνε,
κι ευτύς τη σκέψη φανερά του Λητοΐδη λέει.
440 «Για σας είν᾽ μοίρα των θεών κι ανάγκη να γυρίστε
εδώ το δέρμα φέρνοντας· μα αμέτρητοι στη μέση,
κι εκεί κι εδώ σαν θα ᾽ρχεστε, σας περιμένουν κόποι.
Μα εμένα μοίρα θλιβερή, θεϊκιά για να πεθάνω
μου γράφει κάπου μακριά, κει κάτω στην Ασία.
445 Έτσι από πριν κι αν γνώριζα, από κακές μαντείες,
το τέλος μου, όμως έφυγα απ᾽ την πατρίδα, νά ᾽μπω
στο πλοίο, όνομα καλό στο σπίτι μου ν᾽ αφήσω.»
Έτσ᾽ είπε· και σαν άκουσαν οι νιοι το μάντεμά του,
χαρήκαν για το γυρισμό, μα την καρδιά των λύπη
την έπιασε, για την κακή τού Ίδμονα τη μοίρα.